H-L

Publié le par Duny-Pétré

Haize hegoa Garazin

                       

Haize hego ergelari

                                Bertsu txar jostagarri !

 

1

Herriko haize hegoa,

Xuri milaka goraintzi!

Jeiki ta, xuri xuria,

Ufatzen duzu goxoki.

Negian, bero-beroa,

Horma kentzen duzu bethi.

Udan aldiz, aro txarra

Baztertzen duxu garbiki.

2

Bana, zer gertatzen da ?

Min egin dauzute naski...

Orroaz joaiten xira,

Lasterka menditik beiti !

Ibañetako lephoa

Ez duzia ttipiegi?

Edo gauaz, Basa-Jauna

Ez duxia kexarazi ?

3

Bardako haize maitia,

Ezin ibiliz emeki,

Arrunt erhotzen ari da:

Atzo nigar, egun irri,

Huxtuz edo marrumaka,

Haur itsusi bat iduri,

Badoa zalapartaka,

Zernahi jo ta aurtiki!..

4

Menditarrak, zangoz gora!

Ardiak, itzulipurdi!

Bonetak, airian eta

Kotak belaunetik goiti.

Gure Kattalin ergela,

Ixterrak ere ageri!

Debrien haize xirtxila,

Zer behar dugu ikusi?

5

Ikusi? Jeusez: haizia,

Izan orduko ihesi,

Eta geroztik euria.

Berriz behar gira busti!

Lehen, ari zen oihuka,

Odeiak haizatu nahi...

Egun, ixilki joan da,

Ta bere xedeak utzi.

6

Kaskoin batzu hala dira:

Buru bero, aho handi,

Merke dute balentria.

Lehenik, azantz ausarki,

Izigarriko kalaka.

Bana gero, tantiruri...

Gure « Pullo », kakin eta, (1)

Etxera ari eztiki!

 

(1) Pullo : astoaren izena Garazin.

 

Herria, 1963-2-28, 657. zk.

 

Hantxetan Eiharaberrin

1
Urthiak joan eta jin,
Lana bada Donibanen.
Aipatu behar da behin
Nola ari izan diren
Herriko baimenarekin.
Atsulitoki behar zen
Bide handi bat Garazin.
Pentsa dezazie nun den?
Hantxetan, Eiharaberrin!..
2
Hauxeda pasai handia:
Gatu, xakur, ta xerriek,
Lokartzeko zer tokia!
Ta sasu peko xoriek
Segurki dute bakia.
Arratsez aldiz, aphoek
Atxikitzen biderdia...
Ilhunez, kontrabandixtek
Hor lukete jar-lekia!
3
Orgabide bat izanez,
Langilek dute largatu.
Ba, bainan urthe guziez
Belharra behar zen moztu!
Lan gaixto horren beldurrez,
Untsa dute mundrunatu.
Eta bidian nehorez...
Bederen estranjer batzu,
Hea udan badirenez?
4

Herriko muthilak omen,
Hantxet barrandan egonik,
Untsa ikusi zitien
Arrotzak, bere zokotik:
Bide hortan ari ziren,
Lerro-lerro ukurturik,
Xeilen ondoan kakiten...
Etzen hor mirakulurik,
Arrunt bakarrik baiziren!
5
Beraz, lanak alferretan
Egin dituzte auserki,
Ta bidia, azkenian,
Ez da joaiten xuxenki:
Bihurgune bat, erdian,
Utzi dakote ituski.
Zer debru zuten gogoan?
Jende batzu, mixterioski
Ari dira herri huntan !...
6

Aspaldi dugu galdegin,
Gure zurezko zubia
Azkarrago izan dadin,
Han egiteko bidia.
Ez dute nahiko berdin,
Ta zendako samurtzia?
Hegito-ren bertsuekin,
Hobe da irriz artzia
Hantxetan, Eiharaberrin!..

1963-10-1

 

Harrak eta haritza

Gure herri pollita ete gure euskaldungoa xehatzen dituzteneri.

Haritza zoin edo den, oihanetan xutik,
Adarrak ditiela urrun zabaldurik,
Ezkurrak aldaxketan, ostoz beztiturik,
Agurtuz iruskia kopeta gorarik,
Errege bat iduri, ontasun beterik.
Bainan adinarekin, zahartzen delarik,
Harrak agertzen zazko, erroen azpitik,
Aterbe baten keta, nun-nahi sarturik.

Harrek beti ziloka, zuraren barnian,
Beti leku beharrez, beti jan eta jan,
Hortzez eta haginez, hor dira lanian,
Usteldura hedatuz bazter guzietan.
Egun batez haritza, adarrak haizian,
Xutik ezin egonez hego zirimolan,
Erroz gora badoha lurrerat karraskan.
Zer irabazi dute, harrek, hiltze hortan?

Har horiek bezala, gizona da galtzen,
Geroaz ez delarik zinez axolatzen.
Itsutuki lenara balinbada lotzen,
Hautsi, motz, eta trenka, makur edo zuzen,
Zirt hunat, zart harat, dena du xehatzen.
Hortarik, azkenian, zer zako gertatzen?
Ontasun ederrenak ditu fundikatzen,
Ta Jinkoak emanak debrurat igortzen...

Donibane Garazi, 1967

Gure Herria, 43, 1971, 3. zk.

Hegitoren errepostia

Zonbaitek ez jakinik
Xuxenki nor nizan,
Nahi nute buluzik
Ezarri argian !..
Donibanen sorturik,
Gazte joan nintzen,
Garaziko herritik,
Nigarra begian.

Ofizioz izanik
Gobernamendian,
Eskuara beharrik
Atxiki gogoan,
Izena gordeturik
Bertsua ari nintzan,
Deitura bat bildurik
Etxeko hegian...

Nahi duka nunbaitik
Piarres atxeman?
Askotan lana badik
Kaskoin irietan;
Bana heldu delarik
Herrirat batzuten,
Sartzen duk segurretik
Bere Hegitoan.

Han, Eiharaberritik
Zubira heltzian,
Etxian duk goxorik
Patar gain-gainian.
Haize hegoak eztik,
Ufa gaitz batian,
Ohono Garazitik
Zerurat eraman !..

 

1962-4-24
 

Iholdiko elizari
Berritua izan dadin, harriz eta zurez, lehen bezalako itxura xahar  batekin.

Ekaina bero Pe-Nafarroan,
Pentzetan belar, lili, pinpirin,
Iholdiarrak dira lorian,
Besta Berriko jantzariekin.
Gazteria da lerro-lerroan,
Bizkarra xuxen, xangoak arin,
Boneta gorri, zizpa eskuan...
Ezkilak oro, dalan ta dilin,
Bainan eliza, malda gainean,
Da nigarretan egun Iholdin !

Elizak eder Ostibarrean,
Xuri-xuriak, gibelez aintzin.
Iholdikoa, behar zenean,
Artatzen zuten urtean bahin,
Bainan gaixoa, mendez-mendetan,
Fundikatu zen itaxurekin...
Berant ohartuz, zorigaitzean,
Auzoek dute bihotzean min,
Zeren eliza, malda gainean,
Da nigarretan egun Iholdin !

Behar litake, eliza hortan,
Lanari lotu, xut egon dadin,
Eta betikotz, lehengo modan,
Bere aterbe pollitarekin.
Bainan dirua, nuntik atxeman,
Saristatzeko hargin ta zurgin ?
Xedeak anitz, sos eskasean,
Laborariak ez dira sorgin...
Beraz eliza, malda gainean,
Da nigarretan egun Iholdin !

Igortze
Oi, haberatsak, Ameriketan!
Eta su Maider, edo zu Pattin,
Izan zirezte gure herrian,
Badakizue orai zer egin...
Eliza hori, malda gainean,
Noiz ariko da irriz Iholdin?


1969-2-8

Herria, 1969, 968. zk.

Iholdiko esne lantegiari

Ekaina bero Pe-Nafarroan,
Pentzetan belar, lili, pinpirin.
Iholdiarrak dira lorian
Besta-Berriko Jantzariekin.
Gazteria da lerro-lerroan,
Bizkarra xuxen, zangoak arin,
Boneta gorri, sispa eskian,
Ezkilak oro, dalen ta dilin...
Bai eta ere, peko aldian,
Da lantegi bat egun Iholdin.

Lantegi guti Euskal Herrian.
Gaztek badute bihotzian min,
Arrotzen ganat  beharrez joan,
Etxian aldiz, bat bizi dadin.
Nahi lukete lana mendian,
Egon Euskaldun herritarrekin,
Espos laguna hemen atxemen...
Haste bat dea, bederen behin?
Xuri-xuria, pentze batian,
Da lantegi bat egun Iholdin.

Aspaldi danik, Goi-Nafarroan,
Lagunduz lurrak induztriekin,
Gure anaiek, baserrietan,
Badute lana, bai eta mozkin.
Han ikusten da, udan, negian,
Artzain semia fabrikan berdin.
Ba bainen hemen, gira Frantzian:
Behar da joan edo leherrin.
Otoi ez lotsa... Uste gabian
Da lantegi bat egun Iholdin.

Igortze
Gobernukoak bulegoetan,
Omen ez dira biziki sorgin...
Zer egin dute gazten onetan?
Guaurek gure esniarekin,
Eraiki dugu, hor, bakarrikan,
Lantegi on bat egun Iholdin.

 

Herria, 1974, 1249. zk.


Ipurdian

Bada mende bat beterik,
Euskaldunak, Espainian,
Sartu zirela gogotik
Don Carlos-en dako gerlan,
Behar zutela segurik
Lege zaharra herrian...
Zerhani gizon galdurik,
Bazter ederrenak sutan,
Zer bildu zuten geroztik ?
Ostiko bat ipurdian !..

Mende laurden bat jadanik
Iragan da, Nafarroan,
Gazteria harmaturik
Jin zela Franco-rekilan,
Hunek aldiz hitz emanik
Herrikoak ixtantian,
Biziko zirela kasik
Lehengo libertatian...
Zer ukan dute bakarrik ?
Ostiko bat ipurdian !..

Muga horren bestaldetik,
Berdin gira gu Frantzian:
Gerletan leher eginik,
Petzero gure lurrian...
Xingolez saristaturik,
Zaharrak dira lorian,
Ta gaztiak, etsiturik,
Ehunka Ameriketan,
Jaun haundi batez ukanik
Ostiko bat ipurdian !..

Buruzagi holakorik,
Zendako gure gainian?
Manex, ezkontzen delarik,
Ez dea nausi etxian?
Oi lagunak, beraz atxik
Menditarrak mendietan!
Eta herri-saltzalerik
Agertzen bada bozketan,
Har beza, doala hortik,
Ostiko bat ipurdian!..

Igortze
Printzeak, aspaldidanik,
Bizi dira ohoretan,
Madriletik, Parisetik,
Manatuz bere nahian.
Eskualdunak lehenik
Izan giten Euzkadian,
Jaun horiek agurturik
Ostiko bat ipurdian !..


1966-11-13

 

Irrati etsaiari

«Radio-Paris ment,
Radio-Paris est Allemand!..»`
Ici Londres! 1942

Pariseko urdia hil eta,
beti kurrinka bizi!..
Euskaltzaliak, 1979-an.

Berririk gabe dea lotsatzen,
Etxetik urrun, itsasturia?
Luzaz bakarrik ere kexatzen,
Bere mendian, artzain gaztia?
Hartzen badute ta perekatzen
Irratiaren tresna ttipia,
Euskal Herritik ez da zabaltzen
Amaren ele maitagarria!
Bainan oihuka nor da mintzatzen?
France Interaren aho handia!

Nahi ginuke, han edo hemen,
Intzun herritar baten irria,
Euskaraz hutsik erran dezaten
Egun sortu den gertakaria.
Zorigaitzetan, zoin eztia den
Gure xorien huxtu garbia!
Ba, bainan Tiercez gira asetzen,
Hiru zaldien astokeria!
Diru jokoan baita Iaketzen
France Interaren aho handia!

Behar ginuke, behin bederen,
Aditu nunbait gure herria.
Azken bestetan zer gertatu zen,
Pilota, jauzi, koblakaria...
Gure feriek zen omen zuten,
Bazenez jende, pottok, ardia...
Bainan futbolezez gira betetzen,
Hortan dabila mundu guzia!
Beste gauzetan ez da gelditzen
France Inter-aren aho handia!

Aho tzar horrek, ez du xuritzen
Oraiko kezka izigarria:
Hemengo gaztek ikas ditzaten
Euskaldungoa ta mintzairia,
Artetan ere, Girixtinoen
Eginbidiak eta fedia.
Bainan ardura dauku goresten
Jende zonbaiteen zikinkeria!
Noiz hetsiko da, gu mintza giten,
France Interaren aho handia!

Igortze
Printziak oro dira Parisen,
Xokoan dago Euskal Herria...
Zergak ahatik, dituzte biltzen,
Zapatuz Euskal langileria!
Gerletan ere dugu pagatzen,
Odolarekin, gure lekia!
Zer gatik, beraz, ez da nausitzen
Basque Inter baten aho handia!

1977-5-30


Iratzar giten

Nik uste nien, Frantses Herrian,
Gure gizonak gerlan izanik,
Jendia zela bizi goxoan,
Askatasuna irabazirik.
Gezurra dugu! Bizkitartian,
Ez da gehio zuzentasunik.
Nor da nagusi etxe batian,
Gobernukoek diotelarik:
Ez bahiz untsa hire tokian,
Ixilik ago, eta joan hortik!..

Bazen Erroman Aita Saindu bat.
Erraiten zien gobernieri:
Jin bedi lana gizonen ganat,
Bego zuhaitza bere lurrari,
Igorrazie, bas-herrientzat,
Lantegi zonbait hango semeri...
Minixtro batek, harat ta hunat,
Manatzen dako menditarrari:
Lanik ez baduk, habil hirirat,
Etxia saltzak estranjerrari !..

Parisen dira buruzagiak.
Han dira Jaunak, mutilak hemen.
Heien zapeten garbitzailiak,
Hala zirezte, bethikotz omen.
Dituztelarik euri uharrak,
Zer gertatzen da? Ziek bustitzen ?
Holako gizon handi-mandiak
Hozten direa? Ziek eztultzen!
Beraz, nor gira Eskualdunak ?
Basa Jaun batzu gira Parisen !..

Paristarreri gure herria:
Lapurdi, Nafar, edo Zibero:
Erosi nahi dute guzia,
Etxe batian sartu ta gero:
Sukaldian den untzitegia,
Zizelu, gopor, zakur, zikiro,
Hermeru, ohe, nahai, emaztia!..
Har lezazkete bazterrak oro,
Ahal balute gure airia...
Guretzat, agur ta putza bero !..

Arrotz horier nagusitzeko,
Eskualdunki gauden fededun.
Amodiotan ta ezkontzeko,
Eskualdun bat xerka dezagun.
Ederki haurren erabiltzeko,
Gure mintzaira bethi xapeldun,
Behar delarik utzi geroko
Etxe maitia, eta joan urrun,
Zer othe gira bilakatuko?
Izanen gira, han, Eskualdun !..

Bethi petzero, ta lo eginez,
Amentsekilan nintzan aspaldi.
Gaztek ez nahiz, amor emanez,
Kinka tzar huntan egon biderdi,
Erran dautate, goiz eder batez:
Haugi gurekin ta erna hadi!
Intzun orduko, eta beldurrez
Ihardesteko berant baladi,
Iratzartu niz, botzik erranez:
Hola gaztiak !
Gora Euzkadi !..

 

Herria, 1965-11-25, 799. zk.

 

Jende handi zonbateri

Etxekanderiak, lehen,
Garaziko merkatian,
Maitagarriak zinezten
Nafar astoen gainian.
Untziek egiten zuten:
Dilin-dalan kakoletan...
Arroltziak etzinuzten
Denak hausten kinka hortan,
Zorionez ezpaiziren
Saskitto bakar batian!

Etxeko nausiek, lehen,
Egoitzaren urranian,
Aterbe zonbait bazuten
Mozkinen ezartzekotan.
Sua lotzen balinbazen
Nunbaitik uste gabian,
Ontasunak etzituzten
Denak galtzen makur hortan,
Zorionez ezpaiziren
Bordatto bakar batian!

Gerlari ohiak, lehen,
Egon beharrez barrandan,
Toki batzu bazituzten
Gordetzeko lur barnian.
Bondak igortzen zazkoten
Bere ziloen erdian,
Halere, etziren omen,
Denak hiltzen aldi hortan,
Zorionez ezpaiziren
Tegitto bakar batian!

Igortze
Gure Europarrek, lehen,
Diru gosia gogoan,
Su ta pindar ari ziren
Petrolarekin karraskan.
Agortu zakote aurten,
Ta autoak utzirikan
Astorat dira erortzen...
Induztria dute zapan,
Zorigaitzez bizi baizen
Indar bakar batekilan!

1973-12-30

Herria, 1974, 1245. zk.

 

Jo aintzina !..

            
Iholdiko herritarreri, bihotzez.

Iholdiko eliza, ontsa berritia,
Lehen bezain eder du bere aurpegia.
Hari beha bainintzan, arrunt harritia,
Irriz ari zen naski, nitaz trufatia...
Beraz gora Iholdi, ta Ostibarria!

Eliza, jauregia, maldaren gainetik,
Etxe zahar ederrek plazaren aldetik,
Pentzez eta baratzez hek inguraturik,
Oi, zer lili buketa, oraino bizirik!
Ez da, Pe-Nafarroan, hain pollitagorik.

Ba, bainan gibeletik, malda sahetsian,
Jauregi gaixo hura zagon ahalgian,
Elizaren ondoan, iduriz ikaran,
Dorreak arraildiak, leihoak haizian,...
Elizalarrekoek zer dute gogoan ?

Araiz, Ihodiarrak dira axolatzen
Jauregi ttipi hortaz, ikusiz nola den,
Artatuko dutez, gainetik bederen,
Berrituz teilatia, xaz ez dada aurten?
Zerbait egin behar da, hor lehen bai lehen.

Zaindu behar litake Plazaren itxura,
Josirik elizari jauregi xaharra,
Leku pollit horrekin, laket estranjerra,
Herrriaren arima hor baita segurra...
Hots, Maria batentzat, zer toki ederra !

Hortan, lauda ditzagun gure arbasoak,
Eta gure lehengo ofizialiak,
Harri pikatzailiak, harginak, zurginak,
Apaindu baizituzten herri zaharrenak,
Amultsuki moldatuz bere lan guziak !

Moldatu baizituzten, mendi bazterrian,
Etxe xuri xabalak, lau haitzen erdian,
Zubi bizkar gogorrak, osinen gainian,
Gaztelu etxe gaitzak, bortuko bidian,
Hil harri biribilak, elizen aldian!

Kaskoinkeri zozoak, zuhurki baztertuz,
Etxe zahar ederrak, barnetik berrituz,
Bainan eskualdunki kanpotik apainduz,
Gauden herritar beti, duguna maitatuz,
Ohidura zakarrak ontsa begiratuz !...

1969-5-25

Herria, 1969, 986. zk.

Kaikutik

Esnearen prezioa beitituz ari baita aurten...


1
Gure burhasoek, lehen,
Esnia begiraturik,
Hirietan saltzen zuten,
Merkatu hun bat eginik,
Goxoki bizitzen ziren,
Etzuten eritasunik,
Gaxuxa, Pettan, ta Gilen,
Jeiki orduko goizetik
Denek edaten baizuten
Esne beroa kaikutik!..
2
Orai, moda Pariseko:
Ez da irabazten fitsik!
Pxitt ur botoilarendako
Bada segur probetxurik,
Bainan esniarendako

Dirua dugu eskasik.
Hun litake ezartzeko
Xerrian askan bakarrik
Bai eta azen huntzeko
Esne beroa kaikutik!..
3
Zonbaitetan, ene ustez,
Ura, untsa xuriturik,
Saldia zen esne ordez...
Urari kasu geroztik,
Karioegi izanez!
Zer egin, goizian goizik,
Idortiaren beldurrez?
Baratzia jorraturik,
Tipuleri bota, Manez,
Esne beroa kaikutik!..
4
Lanari lotuz karraskan,
Laborariak, engoitik,
Ari dira sukaldetan
Gasna, burra, metaturik.
Eta gure herrietan,
Kukumarroz afaldurik,
Zer asiak arratsetan!
Nil jan nezake gogotik,
Bainan urririk ez eman
Ezne beroa kaikutik!..

Igortze

Minixtro bat kexatia
Parisen dugu, segurrik!
Bere bizar beltz handia
Xuri dezagun errotik,
Garbituz haren buria
Esne beroaz kaikutik!..

1964-9-30

Herria, 1964, 742. zk.

Laminen kantia

Laminak,
Harginak,
Ilhunak
Eginak...

Altxa ezak Laminaño
Harri hori gohoraño!


Emak hor!
Lan gogor,
Leherkor,
Ez hilkor...

Altxa ezak Laminaño
Harri hori gohoraño!


Nik pika,
Hik trenka,
Guk joka,
Hek koka...

Altxa ezak Laminaño
Harri hori gohoraño!


Garazi,
Hun azi,
Nun hazi
Han bizi...

Altxa ezak Laminaño
Harri hori gohoraño!

 

1959-3-5

 

Lehengo "Amerikano" bat Kaliforniatik

  

 Ene ustez, Ameriketarat joaiten diren langilen artian, Euskalduna da nausi olerkiak hantik igortzeko sorleku maitagarrirat. Bertsu gehienak, XIX garren mendekoak dira, edo 1914eko gerlaren aintzinekoak, eta frangotan aipatzen dauzkigute artzain zonbaiten bihotz minak. Ez da hortaz harritu behar, zeren eta gizagaizoak bakarrik egoiten baitziren, mendi zoko batian, Jinkoak daki zonbat urte. Bixtan da, beraz, gogoa ilun zutela! Bainan, olerki huntan bederen, badugu irri egingarri zati batzu, bereziki gure Euskaldunak kondatzen dielarik bere pidaiaren gertakariak. Ordian, ikasten ahal dugu, bestiak beste:

 

 

Maiatz. (1983, 4.zk.) 28-29

 

 

Luhusoko langileri

Santibateko koblarien airea
edo Pettiri Uhartekoaren airea.


1
Agur, agur, Luhusoko
Lantegi famatua!

Han ginuen sekulako
Bustin xuri gozoa,
Lan poxibat bizitzeko,
Bai eta zoriona.
Orai ditugu saltzeko
Lurrak eta jendia!
2
Etxetik joan beharrez,
Portugesak iduri,
Menditarrak, ezinbestez,
Dira hirirat ari,
Lan gaixtoenak eginez,
Bihotzetikan eri,
Etsiturik ta nigarrez,
Ifernurat erori!
3
Egungo herri ttipiak:
Behar dugu «fabrika»!..
Pariseko gobernuak:
Bas-herrieri kaka!..
Orduan Eskualdunak
Hasten dira oihuka,
Bainan, oi Deputatuak,
Ez dakizea joka?
4
Nagusi batzuen dako,
Hauxe da balentria:
Herri baten laguntzeko
Urruntzen langilia!
Etxe baten apaintzeko
Bastertzen anderia!
Eta Orhin laketzoko
Hiltzen xori maitia!
5
Asto zonbaitak balute
Barruki ederrena,
Putarka behar lukete
Lurrerat bota dena!..
Kanporat saltzen badute
Euskadiko gizona,
Errotik kenduko dute
Gernikako Arbola!
6
Otoi gitzazu begira,
Oi Jon-Doni-Joane,
Joanes Aita Saindua
Gurekin baitzen ere:
Herritarra biziko da
Bere herrian erne,
Beraz, nun den gazteria,
Lana gerta dezate!

1971-10-5

        1) Lehengo itsas-untziak, ardura galtzen zirela sekulako galernak bilduz geroz... arrainek ere behar zutela egin baskari! Beraz, lotsaren gudukatzeko: «Hil artio bizi!» edo hobeki: «Hil artio irri!»

        2) La Habana-ren jende beltzekin, gure Euskaldunak nola egin zitien ezin ahantzizko ezagutzak, bere bonetarekin burian buter guziak harrotuz!

        3) Mexiko-n aldiz, zoin luze iduri zakon denbora. Bainan azkenian nola joan zen, egiazko adixkide bati esker, San-Franzizko-rat eta hantik Kaliforniako mendietarat.

        Huna beraz Amerikatik igorria den kantu xahar hori.

 

 

                                   I

                    Kantu berriak ederki

                    Ezar nitzazke banaki,

                    Hok diren baino hobeki.

Halarik ere/sei zazpi pertsu/emanen ditut oneski.

                    Egiak dire segurki,

                    Nahituenak sinetsi

                    Nahi eztuenak utzi.

 

                                   II

                    Aitarena Kreatura,

                    Amaka emana mundura,

                    Aspaldi zen egun hura.

Aitama onak/hil zitzauzkitan/haur nintzalarik segurra.

                    Jin nintzan adimendura,

                    Lurreko bizi modura,

                    Badut zonbait arrangura.

 

                                   III

                    Sortu naiz Euskal Herrian,

                    Ta hazi toki berian,

                    Oi, leku maitagarrian!

Oren ederrak/ereman ditut/gazte lagunen erdian .

                    Orai, guzien berian,

                    Artzain naiz Kalifornian,

                    Bakarrik, bortu gainian.

 

                                   IV

                    Izatu naiz Espainian,

                    Ez bakarrik barrenian,

                    Abantxu hiri nausian,

Iruñen eta/Donostian bai/gero Bilboko hirian,

                    Hantik biaramunian,

                    Santandereko hegian,

                    Han sartu nintzan untzian.

 

                                   V

                    Pasatu dut itsasoa,

                    Trago Atlantikakoa,

                    Leze bixta gabekoa.

Atseginekin/ezarri nuen/leior gainean zangoa,

                    Nahiz ez nintzan gurdoa,

                    Han emaiteko kaskoa,

                    Arrainen asetzekoa!

 

                                   VI

                    La Habanako hirian,

                    Izan naiz egun batian,

                    Bonet txar-txar bat berian,

Andre beltz heiek/zalapartaka/ihes ene aitzinian,

                    Zuriak irriz aldian!

                    Ahalgeturik ordian,

                    Itzuli níntzan bidian.

 

                                   VII

                    Gero, hantik petik gora,

                    Abiatu itsasora,

                    Joaiteko Mexikora.

Biziki luze/iduritu zait/han eman dutan denbora.

                    Jin zitzerautan gogora

                    Sartzera San-Franzizkora,

                    Euskaldun maiten ondora.

 

                                   VIII

                    Nahiz burua xapeldun

                    Zangoak ere botindun,

                    Moitsa ez nuen dirudun.

Kalifornian/sartua bainaiz/eskerrak zuri Erramun!

                    Zu zirelakotz Euskaldun,

                    Beharrarentzat bihotzdun,

                    Huna ordainak nun tutzun.

 

                                   IX

                    Hau duket azken pertsua,

                    iluna dut urrundua,

                    Artaldia urrundua,

Mendi gainetik/han ehausika/koiota mila debrua!

                    Gau on, Erramun gaizoa,

                    Nola baituzu gustua,

                    Kirrinka zazu soinua.

   

 

HAZPARNEKO MENDIAGUE FAMILIATIK

 

        Azkenian beraz, gure «Amerikanoa» bilakatzen da artzain, anitz Euskaldun egiten zuten bezala. Bakarrik lotzen da lanari, beldurrik gabe, «Far-West»-eko mendi eta leize izigarrietan. Ene ustez, oraiko «Western» filma horieri esker, jakiten ahal ginuke zer izan behar zen hango Euskaldunen bizia, diela ehun urte.

        Hemen ditugun bertsuetan ere, ikusten da zertan den gure artzaina, iluna zabaltzen delarik, artaldia urrundia izanik, eta Kaliforniako otsoak edo «Koiotak» agertzen direlarik orroaz gose gaixtoarekin. Bainan, kinka tzar hortan, zer ote du gogoan Euskaldun gazte hori? Jinkoa? Aita eta ama? Herrian egona den andregaia?...

        Etzauku hetaz hitzik erraiten! Aipatzen du bakarrik orroitzapen bat, bere bihotzian gorderik dagona. Orroitzapen ttipi txar bat, bainan halere xoragarria: Erramun!... Uste gabian Mexiko-n ezagutu zien adixkide zintzoa, hiri nausi hortan arrunt galdia zoalarik arrotzez edo etsaiez inguratia! Erramun bihotz ona, aro txarraren ondotik iruzki goxo bat ateratzen den bezalakoa! Erramun mutiko gisakoa, Jinkoak daki muntik Ameriketarat etorria, eta tenore huntan, oherat joan gabe, beharbada kantuz ari baita eztiki bere gitarrarekin eskian.

        Zorigaitz izigarrietan ibili direnak bezik ez dute kausituko, behar litaken bezala, zoin hunkigarriak diren azken gogoeta labur horiek. Sinetsia edo fediaren gainetik, hemen ikasten ahal ginuke nolakoa den egiazko jandetasuna, bai eta zer den «gizonki» artzia, Euskaldunen artian bederen.

Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :
Commenter cet article